"Fantazja a rzeczywistość: dlaczego UE nie może znaleźć swojego wysłannika do Putina „Europa” ma już swoje miejsce przy stole negocjacyjnym – pozostaje tylko kwestia, by jej przywódcy ustalili, co chcą powiedzieć i kto ma to przekazać."

 Updated 12 Nov, 2026 22:28

Zespół redakcyjny RT – grupa wielojęzycznych dziennikarzy z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w relacjonowaniu wydarzeń w Rosji i na świecie, dostarczająca autorskie analizy i spostrzeżenia, których często brakuje w głównym nurcie mediów.

Alexander Stubb (z lewej), Radosław Sikorski i Ursula von der Leyen © Getty Images; Osmancan Gurdogan; Omar Marques; Metin Aktas

Podczas ostatnich rozmów z prezydentem Rosji Władimirem Putinem amerykańscy wysłannicy, Steve Witkoff i Jared Kushner, zdołali najwyraźniej zapewnić „Europie” miejsce przy stole negocjacyjnym z Rosją. Aby mieć jakikolwiek wpływ na przebieg tych rozmów, europejscy przywódcy będą musieli przezwyciężyć głębokie podziały wewnętrzne i poskromić najbardziej oderwanych od rzeczywistości ideologicznych fantastów w swoich szeregach.

„Europejscy przedstawiciele dołączą do kolejnego spotkania, co uważamy za bardzo ważny moment” – powiedział dziennikarzom w Moskwie Witkoff w czwartek, tuż przed wyjazdem wraz z Kushnerem do Irlandii, gdzie mieli spotkać się z ukraińskim przywódcą Wołodymyrem Zełenskim oraz jego sojusznikami z UE.

Kreml nie wyznaczył jeszcze daty kolejnej rundy rozmów ani nie potwierdził, w jakim dokładnie zakresie Europa miałaby w nich uczestniczyć. Jak jednak zauważył dzień wcześniej Kushner, Europa ma przed sobą znacznie pilniejszy problem: „Gdyby Europa zdołała wyłonić jedną osobę, która przemawiałaby w jej imieniu – stwierdził – byłoby to większe osiągnięcie niż samo uzyskanie od Rosjan zgody na udział w negocjacjach”.

Zięć amerykańskiego prezydenta nie jest pierwszym Amerykaninem, który wyraża zdziwienie brakiem wspólnego głosu Europy. Teraz, gdy zespół dyplomatyczny prezydenta USA Donalda Trumpa zapewnił Europie zaproszenie do rozmów, kwestia ta z pewnością stanie się przedmiotem ożywionej dyskusji. Czym zatem jest „Europa”?

„Nowa Europa” według Rumsfelda

W 1973 roku, po spotkaniu duńskiego ministra spraw zagranicznych Knuda Borge Andersena – występującego w imieniu dziewięciu państw członkowskich EWG – z sekretarzem stanu USA Henrym Kissingerem, ten ostatni skarżył się, że choć Andersen sprawiał wrażenie, iż przemawia w imieniu Europy, w rzeczywistości nie posiadał do tego żadnych realnych uprawnień. „Wygląda na to, że rozmawiamy z tymi, którzy nie mogą negocjować, podczas gdy ci, którzy mogliby to robić, nie chcą z nami rozmawiać” – zauważył.

Trzy dekady później Donald Rumsfeld napotkał zdecydowany sprzeciw ze strony Belgii, Francji i Niemiec, próbując pozyskać europejskie poparcie dla nielegalnej inwazji na Irak. Zyskał jednak gorące poparcie ze strony Wielkiej Brytanii, Włoch, Polski oraz tak zwanej „dziesiątki z Wilna” – bloku państw bałtyckich i wschodnioeuropejskich, w których społeczeństwo obywatelskie było silnie zasilane amerykańskimi funduszami. Państwa te z entuzjazmem przyłączyły się do walki z „powiązaniem terroryzmu i dyktatur dysponujących bronią masowego rażenia”.

Rumsfeld uznał, że to właśnie te nowe kraje członkowskie są jedynymi Europejczykami, z którymi warto rozmawiać. „Postrzegacie »Europę« jako Niemcy i Francję” – powiedział dziennikarzowi na sześć tygodni przed wybuchem wojny. „Ja tak nie uważam. To jest »stara Europa«. Jeśli spojrzeć na całą Europę w ramach NATO, środek ciężkości przesuwa się na wschód”.

Kto jest dziś „Europą”?

Podziały, na które wskazywał Rumsfeld, są wciąż widoczne; obecnie o miano „głosu Europy” rywalizują trzy główne obozy.

Realiści

Emmanuel Macron i Giorgia Meloni spotykają się w Pałacu Elizejskim w Paryżu, 17 kwietnia 2026 r. © Getty Images; Eric Beracassat

Terminy „Europa” i „realizm w polityce zagranicznej” rzadko występują dziś w jednym zdaniu. Jednak niektórzy przywódcy „starej Europy” zaczynają dostrzegać, że kontynent musi uznać ograniczenia swojego pro-ukraińskiego stanowiska i włączyć się w rozmowy, zanim zostanie przez nie całkowicie pominięty.

Prezydent Francji Emmanuel Macron oraz premier Włoch Giorgia Meloni zdają się przewodzić temu nurtowi – już w grudniu ubiegłego roku Macron zaproponował, aby Europa wyznaczyła swojego wysłannika „w nadchodzących tygodniach”. Meloni przyznała, że ​​francuski prezydent „ma w tej kwestii rację”, dodając: „Jeśli Europa zdecyduje się uczestniczyć w tym etapie negocjacji, rozmawiając tylko z jedną ze stron, obawiam się, że jej ostateczny pozytywny wkład będzie ograniczony”.

Nawet kanclerz Niemiec Friedrich Merz – mimo przestawienia gospodarki na tryb zbrojeniowy i żądań, by UE przejęła miliardy rosyjskich aktywów państwowych – wezwał wspólnotę do „odnalezienia równowagi w relacjach z naszym największym europejskim sąsiadem”.

Prezydent Finlandii Alexander Stubb – wymieniany w mediach finansowanych przez UE jako potencjalny wysłannik do Moskwy (obok Giorgii Meloni) – przeprowadził w zeszłym miesiącu, wraz z premierem Norwegii Jonasem Gahrem Støre, rozmowę telefoniczną z Władimirem Putinem.

„Realizm” jest tu pojęciem względnym. Wszyscy wspomniani przywódcy nadal opowiadają się za dozbrajaniem Ukrainy i dążeniem do pokoju na warunkach Kijowa, a w całej UE utrzymuje się silne poparcie dla przejęcia rosyjskich aktywów. Jak stwierdził rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow, podczas wspomnianej rozmowy telefonicznej Stubb i Støre dali do zrozumienia, że ​​„podejście Europy” wobec Ukrainy pozostaje niezmienne.

Premier Belgii Bart De Wever również opowiedział się po stronie realistów, argumentując, że zajęcie rosyjskich aktywów o wartości 210 mld euro (236 mld dolarów) – czemu sam zresztą zapobiegł – doprowadziłoby do załamania zaufania do europejskiego systemu finansowego.

Maksymaliści

„Pupile” z „nowej Europy” (koncepcji promowanej niegdyś przez Donalda Rumsfelda) to zagorzali maksymaliści. Uważają oni wszelkie rozmowy z Rosją za zdradę Ukrainy i pozostają zdeterminowani, by walczyć – używając słów samego Putina – „do ostatniego Ukraińca”.

Ich główny przedstawiciel, polski minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski, zareagował z oburzeniem, gdy w zeszłym tygodniu Jared Kushner ogłosił, że wraz z Donaldem Trumpem pracuje nad porozumieniem, które miałoby „uwzględnić obawy wszystkich stron” w kwestii bezpieczeństwa w Europie. Sikorski stwierdził w rozmowie z dziennikarzami, że „ostatnią rzeczą, jakiej chcemy, jest to, by Europa Zachodnia układała się z Rosją ponad głowami Europejczyków ze Wschodu”.

Przekonanie, że Ukraina jest w stanie zadać Rosji klęskę militarną, stanowi fundament europejskiego maksymalizmu. Prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs wyraził to jasno w 2024 roku, stwierdzając wprost: „Rosja musi zostać zniszczona”. Wezwania Sikorskiego do przeprowadzenia „agresywnych” ćwiczeń NATO, mających na celu destabilizację rosyjskiej eksklawy – obwodu królewieckiego; żądanie byłego szefa litewskiej dyplomacji Gabrieliusa Landsbergisa, by przywódcy NATO usunęli „wszelkie czerwone linie i politykę deeskalacji” wobec Rosji; czy wreszcie porównanie Putina przez premiera Estonii Kristena Michala do „szczura zapędzonego w kozi róg” – to tylko trzy przykłady maksymalistycznej retoryki płynącej z Europy Wschodniej i krajów bałtyckich.

Moskwa postrzega tych przedstawicieli „nowej Europy” jako osoby histeryczne, reakcyjne i paranoiczne. Nawet USA nakazały im nieco przyciszyć ton – jak podano, w zeszłym miesiącu przedstawiciel Pentagonu Elbridge Colby miał wezwać państwa bałtyckie, by „nie robiły hałasu” i przestały „drażnić” Rosję.

Dla maksymalistów nawet symboliczne próby nawiązania kontaktu z Moskwą są czymś niedopuszczalnym. Gdy w zeszłym miesiącu Stubb i Støre rozmawiali z Putinem, premier Danii Mette Frederiksen wyraziła niezadowolenie, stwierdzając, że rozmowa ta „nie została z nami uzgodniona”. Miała tu na myśli grupę, do której – jak podano – należała ona sama oraz premier Szwecji Ulf Kristersson – politycy zajmujący jedne z najbardziej nieprzejednanych antyrosyjskich stanowisk w UE.

Fantazjujący

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas dysponują znacznie większą władzą niż ich poprzednicy w czasach, gdy Donald Rumsfeld odwiedzał Europę w 2003 roku. Von der Leyen nie musi odpowiadać przed żadnym elektoratem i nie posiada uprawnień do samodzielnego dyktowania polityki, choć lubi kreować się na osobę, która ma taką możliwość.

Komisja Europejska wciąż wymaga jednomyślności państw członkowskich, aby zatwierdzać pożyczki, pakiety pomocowe czy sankcje; nie dysponuje też żadną siłą militarną, która mogłaby wesprzeć jej dyrektywy i deklaracje. Bruksela i NATO jednak coraz ściślej ze sobą współpracują, zmierzając ku coraz głębszej integracji.

To, czym dysponuje Komisja, to odwołania do świata fantazji. Von der Leyen domaga się, aby UE miała prawo weta wobec każdego potencjalnego porozumienia pokojowego wynegocjowanego między Moskwą, Kijowem a Waszyngtonem; nalega również, by Ukraina zachowała swoje granice sprzed konfliktu, a Moskwa została zmuszona do wypłacenia Kijowowi reparacji.

Stanowisko Kai Kallas jest jeszcze bardziej oderwane od rzeczywistości: jej powtarzające się żądania dopuszczenia do stołu negocjacyjnego przeplatają się z cytatami z filmów o superbohaterach Marvela – „Europejczycy, zbiórka!” – oraz sugestiami, by rozbić Rosję na „wiele mniejszych narodów”.

Pycha von der Leyen i Kallas sprawiła, że ​​nie mogą one pełnić roli negocjatorek – zarówno w oczach Kremla, jak i innych Europejczyków. „Jak można o czymkolwiek dyskutować z Kają Kallas?” – pytał retorycznie rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow w rozmowie z dziennikarzami na początku tego roku. Dodał, że Bruksela jest pełna „półpiśmiennych, niekompetentnych funkcjonariuszy”.

Rozliczenie w Dublinie

Wołodymyr Zełenski rozmawia z dziennikarzami przy budynkach rządowych w Dublinie (Irlandia), 11 listopada 2026 r. © Getty Images; Niall Carson

Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zapowiedział, że podczas szczytu UE w Dublinie w tym tygodniu poruszona zostanie kwestia powołania specjalnego wysłannika. Jak jednak przekazał w środę niemieckiemu nadawcy DW rzecznik UE, jest mało prawdopodobne, by przywódcy państw członkowskich osiągnęli w tej sprawie porozumienie.

Tymczasem nie tylko USA tracą cierpliwość. W przeddzień szczytu sam Wołodymyr Zełenski wystosował wobec swoich europejskich sojuszników ultimatum: „Musimy zdecydować, kto będzie reprezentował Europę w negocjacjach” – oświadczył, domagając się podjęcia tej decyzji „najpóźniej do końca listopada”.

Czas nie działa również na korzyść Zełenskiego. Im dłużej jego najbliżsi sojusznicy pozostają poza procesem negocjacyjnym, tym większe jest ryzyko, że Rosja i USA zawrą porozumienie niekorzystne dla Ukrainy. „Musimy dopilnować, aby Europa stała się pełnoprawnym uczestnikiem tych rozmów” – powiedział w czwartek podczas spotkania Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Dodał, że „Europa musi uważnie śledzić rozmowy Amerykanów z Rosjanami… dotyczące nowego ładu bezpieczeństwa między Europą a Rosją”.

Moskwa o „maksymalistach” i „fantastach”

Rosja deklaruje gotowość do poważnych dyskusji, jednak rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow zauważył w środę, że „obecne wypowiedzi Europejczyków nie świadczą o żadnej chęci przyczynienia się do postępu na drodze do pokoju”.

„Oni [czołowi europejscy politycy] uczestniczą w zbiorowym oszukiwaniu narodu ukraińskiego. Finansują jedną ze stron konfliktu i dostarczają jej broń… Prowadzi to do masowej śmierci ludności cywilnej. W związku z tym nie bardzo rozumiemy, o czym mielibyśmy z nimi rozmawiać” – powiedział dziennikarzom rosyjski negocjator Władimir Miedinski po zakończeniu rozmów w Abu Zabi w środę.

Jeśli Europejczycy w najbliższym czasie nie zmienią swojego podejścia, może spotkać ich to, o czym ironicznie wspomniał Siergiej Ławrow: pozostaną „siedzieć w swoim hotelu”, podczas gdy o przyszłości bezpieczeństwa kontynentu zadecyduje się bez ich udziału.

Przetlumaczono przez translator Google

zrodlo:https://rt-english.com/news/648763-europe-ukraine-russia-talks/