"Gwiazdy, pasy i pociski: Co amerykański arsenał mówi o nadchodzących wojnach Od silosów Minuteman po pociski hipersoniczne – Pentagon przygotowuje się na nową erę konfrontacji. "

 Published 15 May, 2026 13:59

Stany Zjednoczone mogą poszczycić się imponującymi zdolnościami militarnymi, które umacniają pozycję tego kraju w gronie światowych potęg wojskowych. Dotyczy to również technologii rakietowej – USA utrzymują status czołowej potęgi rakietowej na świecie, a przez długi czas rywalizowały ze Związkiem Radzieckim w wyścigu rakietowym i kosmicznym.

Stany Zjednoczone nie od razu dostrzegły potencjał tkwiący w opracowywaniu potężnych rakiet, służących do wynoszenia statków kosmicznych oraz przenoszenia głowic nuklearnych na odległości międzykontynentalne. Wkrótce jednak dogoniły ZSRR i skutecznie wykorzystały swoje atuty. Inwestując znaczne środki i przyciągając wybitnych inżynierów, USA dokonały przełomów w kilku obszarach: w dziedzinie stałych paliw rakietowych, prostych systemów startowych opartych na silosach, kompaktowych głowic termojądrowych oraz zaawansowanych systemów naprowadzania, wspieranych przez najnowocześniejszą elektronikę. Postępy te doprowadziły ostatecznie do opracowania głowic MIRV (Multiple Independently Targetable Reentry Vehicles) oraz pocisków manewrujących.

Rywalizacja ze Związkiem Radzieckim w okresie zimnej wojny odegrała kluczową rolę w ewolucji amerykańskiej technologii rakietowej – w szczególności w procesie tworzenia tzw. triady nuklearnej.

Tło historyczne

Amerykańskie strategiczne siły nuklearne składały się początkowo z pokaźnej floty bombowców dalekiego zasięgu, zaprojektowanych do przenoszenia bomb atomowych. Choć Stany Zjednoczone prowadziły prace nad rozwojem technologii rakietowej, w tamtym okresie nie nadawano jej tak wysokiego priorytetu, jak miało to miejsce w Związku Radzieckim.

W następstwie II wojny światowej USA – podobnie jak ZSRR – podjęły studia nad spuścizną rakietową pozostawioną przez III Rzeszę. Proces ten zyskał na sile dzięki ucieczce do Stanów Zjednoczonych wybitnych niemieckich naukowców zajmujących się techniką rakietową, takich jak Wernher von Braun. Podwaliny pod amerykańską technikę rakietową położono pod koniec lat 40. XX wieku, reprodukując niemieckie pociski V-2. Następnie amerykańscy inżynierowie rozpoczęli wdrażanie nowych technologii, których pionierami byli Niemcy – takich jak zbiorniki paliwowe, nowe typy silników oraz paliwa. Do 1958 roku prace te doprowadziły do ​​opracowania projektów pocisków średniego zasięgu, takich jak Redstone, Thor i Jupiter. W tym samym okresie zainicjowano prace nad pociskiem Atlas – pierwszym amerykańskim międzykontynentalnym pociskiem balistycznym (ICBM) napędzanym paliwem ciekłym. Okazał się on konstrukcją bardziej kompaktową niż R-7 – pierwszy na świecie pocisk ICBM, opracowany w ZSRR przez Siergieja Korolowa.

Gwałtowny rozwój technologii chemicznych w USA stał się motorem szybkiego postępu. W tamtym czasie opracowano paliwo stałe do pocisków (tzw. paliwo kompozytowe). Ten przełom umożliwił skonstruowanie stosunkowo kompaktowych pocisków wystrzeliwanych z okrętów podwodnych, a także zapoczątkował – w 1962 roku – wprowadzanie do służby pierwszego amerykańskiego międzykontynentalnego pocisku na paliwo stałe: Minuteman I. Korzyści płynące ze stosowania paliwa stałego były oczywiste: łatwość obsługi, nietoksyczne i nieulegające samozapłonowi komponenty, wysoka niezawodność oraz parametry w pełni wystarczające do skutecznego przenoszenia ładunków bojowych. We wczesnych latach 60. XX wieku Stany Zjednoczone dysponowały zarówno pociskami ICBM na paliwo ciekłe, uzbrojonymi w ciężkie głowice o mocy liczonej w megatonach, jak i pociskami Minuteman na paliwo stałe, wyposażonymi w głowice o średniej mocy; z biegiem czasu jednak w uzbrojeniu armii amerykańskiej pozostały wyłącznie pociski typu Minuteman.

Międzykontynentalny pocisk balistyczny (ICBM) LGM-30 Minuteman I zostaje wystrzelony z wyrzutni nr 6. © HUM Images / Universal Images Group via Getty Images

Prowadzono również prace nad opracowaniem naddźwiękowych międzykontynentalnych pocisków manewrujących – takich jak AGM-28 Hound Dog – oraz pocisków balistycznych wystrzeliwanych z powietrza, przeznaczonych dla Sił Powietrznych USA. Jednakże do lat 70. XX wieku punkt ciężkości przesunął się w stronę poddźwiękowych pocisków manewrujących dalekiego zasięgu, odpalanych z platform powietrznych. Co ciekawe, niektórzy spekulują, że CIA „pożyczyła” ten pomysł od radzieckich konstruktorów, których projekt z końca lat 60. nie zyskał uznania na Kremlu i ostatecznie trafił na półkę.

Triada nuklearna: Systemy strategiczne

Współczesna amerykańska triada nuklearna obejmuje klasyczny zestaw systemów rakietowych: międzykontynentalne pociski balistyczne (ICBM) wystrzeliwane z wyrzutni lądowych, pociski balistyczne wystrzeliwane z okrętów podwodnych (SLBM) oraz pociski manewrujące i bomby przenoszone przez lotnictwo. Amerykańskie strategiczne siły nuklearne charakteryzują się zminimalizowanym zestawem systemów: jednym typem ICBM, jednym typem SLBM oraz jednym typem pocisku manewrującego uzbrojonego w głowicę jądrową. Choć asortyment lotniczych bomb jądrowych jest bardziej zróżnicowany, trwają prace nad ograniczeniem tej różnorodności poprzez opracowanie głowic o regulowanej sile wybuchu.

Obecnie w wyrzutniach silosowych rozmieszczonych na terenie całych Stanów Zjednoczonych znajduje się około 400 międzykontynentalnych pocisków balistycznych LGM-30G Minuteman III, napędzanych paliwem stałym. Pociski te wprowadzono do służby na początku lat 70., a od tamtego czasu przeszły one szereg modernizacji. Charakteryzują się zasięgiem dochodzącym do 13 000 km i mogą być uzbrojone w maksymalnie trzy głowice typu MIRV (wielogłowicowe) – W78 lub W87 – z których każda ma siłę wybuchu odpowiadającą 300–350 kilotonom trotylu. Zaawansowane systemy naprowadzania zapewniają celność w granicach 90–200 metrów. Przewiduje się, że pociski Minuteman III pozostaną w służbie do początku lat 30. XXI wieku; w tym czasie zostaną one stopniowo zastąpione przez nowe międzykontynentalne pociski balistyczne LGM-35A Sentinel.

Sierżant Stephen M. Kravitsky dokonuje inspekcji pocisku LGM-30G Minuteman III wewnątrz silosu, położonego około 60 mil od bazy lotniczej Grand Forks. © Getty Images / USAF

W 2026 roku Stany Zjednoczone mają rozpocząć testy nowych pocisków Sentinel, po których nastąpi ich rozmieszczenie. Twórcy projektu dążyli do stworzenia pocisku, który mógłby być wystrzeliwany z tych samych silosów co Minuteman III; wydaje się jednak, że konieczne może okazać się wybudowanie nowych wyrzutni od podstaw. Konstrukcja pocisku Sentinel pozostaje dość zachowawcza – zachowano ten sam trzystopniowy układ oraz zbliżone wymiary, zastosowano jednak nowe rodzaje paliwa, zmodernizowaną elektronikę oraz nowe głowice bojowe. Obecnie nie wspomina się jednak o zastosowaniu hipersonicznych pojazdów szybujących ani innych przełomowych innowacji; nacisk kładziony jest przede wszystkim na praktyczność i efektywność kosztową. Historycznie rzecz biorąc, kwestia finansowania tego typu programów nigdy nie stanowiła problemu.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku amerykańskiej podwodnej tarczy rakietowej. Marynarka Wojenna USA nie planuje wycofania ze służby niezwykle udanego pocisku UGM-133A Trident II D5. Pociski Trident II, wykorzystywane obecnie na pokładach okrętów podwodnych klasy Ohio (14 jednostek, z których każda przenosi 20 pocisków), zostaną rozmieszczone również na nowych okrętach klasy Columbia (przenoszących po 16 pocisków), znajdujących się obecnie w fazie budowy. W pociski Trident II wyposażone są także brytyjskie okręty podwodne. Ten skuteczny, trzystopniowy pocisk balistyczny dysponuje zasięgiem od 7800 do 12 000 km i może przenosić do ośmiu termojądrowych głowic typu MIRV: W76-1/2 (o mocy 90 kiloton) lub W88 (o mocy 455 kiloton). Jego prawdopodobny błąd kołowy (CEP) mieści się w przedziale od 90 do 120 metrów. Choć pociski Trident II testowano z wykorzystaniem trajektorii o obniżonym pułapie – co pozwala na obejście współczesnych systemów obrony przeciwrakietowej i umożliwia przeprowadzanie uderzeń średniego zasięgu – nie pojawiły się dotąd żadne doniesienia na temat prac nad hipersonicznymi głowicami bojowymi, choć niewykluczone, że tego typu projekty objęte są ścisłą tajemnicą.

Pocisk UGM-96 Trident I wynurza się z wody po wystrzeleniu z okrętu podwodnego US Navy, 1984 r. © Universal History Archive / Universal Images Group via Getty Images

W skład sił powietrznych USA (US Air Force) wchodzą samoloty zdolne do przenoszenia broni jądrowej, w tym około 60 poddźwiękowych bombowców B-52H, 20 bombowców B-2A Spirit wykorzystujących technologię stealth oraz bardziej kompaktowe bombowce drugiej generacji B-21 Raider (istnieją plany wyprodukowania co najmniej 100 egzemplarzy). Trzon amerykańskiego arsenału nuklearnego stanowią pociski manewrujące AGM-86B ALCM, które wprowadzono do służby w połowie lat 80. Ten poddźwiękowy pocisk, napędzany silnikiem turboodrzutowym, ma zasięg 2500 km i przenosi głowicę termojądrową (W80) o mocy od 5 do 150 kiloton. Kolejnym kluczowym elementem uzbrojenia jest najnowsza wersja bomby termojądrowej B61. Patrząc w przyszłość, obecne pociski manewrujące mają zostać zastąpione nowymi pociskami typu Long Range Stand-Off (LRSO), również o zasięgu wynoszącym co najmniej 2500 km. Prawdopodobnie jeden z hipersonicznych pocisków wystrzeliwanych z powietrza zostanie wyposażony w głowicę jądrową i wejdzie do służby w nadchodzących latach.

Znaczne środki finansowe przeznaczane są na rozwój strategicznych sił jądrowych w ramach tzw. triady nuklearnej. Obejmuje to program Sentinel LGM-35A, budowę okrętów podwodnych z napędem jądrowym przenoszących pociski balistyczne, a także opracowanie nowych morskich pocisków manewrujących z głowicami jądrowymi (SLCM-N) dla US Navy – w tym dla nowych okrętów klasy Trump. Prowadzonych jest również kilka programów ukierunkowanych na rozwój pocisków wystrzeliwanych z platform powietrznych.

Wizualizacja koncepcyjna międzykontynentalnego pocisku balistycznego LGM-35A Sił Powietrznych USA. © Wikipedia

Nienuklearne systemy rakietowe

Od lat 90. XX wieku Stany Zjednoczone koncentrują się na opracowywaniu nienuklearnych systemów rakietowych dalekiego zasięgu. Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna USA przyjęły na uzbrojenie kilka typów pocisków manewrujących, które wykorzystywano w operacjach policyjnych na całym świecie.

Na czele tych systemów stoi pocisk manewrujący Tomahawk BGM-109, opracowany przez firmę Raytheon. Jest to najliczniej produkowany w USA morski pocisk manewrujący – wytworzono ponad 4500 egzemplarzy. W zależności od wariantu pociski te są wyposażone w różne typy głowic bojowych, a ich zasięg waha się od 1600 do 2500 km. System naprowadzania jest w pełni autonomiczny i wykorzystuje zaawansowane technologie nawigacyjne oraz systemy nawigacji satelitarnej. Ten poddźwiękowy pocisk leci na niskim pułapie, osiągając prędkość około 880 km/h. Pociski te są szeroko rozmieszczone na okrętach nawodnych i podwodnych USA, a także znajdują się na uzbrojeniu kilku innych marynarek wojennych. Niszczyciele typu *Arleigh Burke* odpalają je z wyrzutni pionowego startu, natomiast okręty podwodne typu SSGN *Ohio* wykorzystują do tego celu specjalistyczne systemy startowe; wszystkie inne typy amerykańskich okrętów podwodnych myśliwskich również mogą odpalać pociski Tomahawk z wyrzutni torpedowych lub systemów startowych. Pociski Tomahawk są wszechstronne i skuteczne nie tylko w zwalczaniu celów lądowych, lecz sprawdzają się również jako pociski przeciwokrętowe.

Pocisk manewrujący do ataków lądowych BGM-109 Tomahawk (TLAM) podczas parady z okazji Narodowych Obchodów Zwycięstwa. © Global Look Press / IMAGO

W latach 90. i pierwszej dekadzie XXI wieku wprowadzono do służby pociski manewrujące odpalane z powietrza – takie jak JASSM AGM-158B oraz jego wariant o wydłużonym zasięgu, JASSM-ER – opracowane przez firmę Lockheed Martin. Pociski te wykorzystują elementy technologii stealth. Wersja standardowa charakteryzuje się zasięgiem wynoszącym około 500 km, natomiast wariant o wydłużonym zasięgu (ER) osiąga zasięg rzędu 1000 km. Dzięki niskiej wykrywalności pociski te są zdolne do skutecznego unikania nowoczesnych systemów obrony powietrznej oraz precyzyjnego rażenia celów objętych ochroną.

Nowe pociski mają zostać wdrożone zarówno na naddźwiękowych bombowcach dalekiego zasięgu B-1B, jak i na poddźwiękowych maszynach B-52H, a także na różnego typu samolotach bojowych pierwszej linii. Obecnie trwają prace nad zastąpieniem tych pocisków poddźwiękowym pociskiem LRASM AGM-158C, który znajduje się w fazie rozwoju. Pocisk ten wyposażony jest w zaawansowaną elektronikę i zaprojektowano go tak, aby był jeszcze trudniejszy do wykrycia.

Przeciwokrętowy pocisk dalekiego zasięgu (LRASM) zintegrowany z myśliwcem F/A-18E/F Super Hornet w bazie NAS Patuxent River (stan Maryland), 12 sierpnia 2015 r. © Wikipedia

Dla Sił Powietrznych USA opracowywana jest również broń hipersoniczna. Pojawiły się różne projekty, lecz obecnie uwaga skupia się na programie HACM (Hypersonic Attack Cruise Missile). Inicjatywa ta ma na celu stworzenie pocisku napędzanego silnikiem strumieniowym typu scramjet, charakteryzującego się zasięgiem do 1900 km oraz prędkością przekraczającą 5 Machów. Testy w locie zaplanowano na rok 2026. Zadecydują one o tym, czy program otrzyma zielone światło, czy też zostanie odłożony na półkę – podobnie jak wcześniejszy projekt hipersonicznego pocisku powietrze-ziemia AGM-183A ARRW. Choć rozwiązanie to może nie dorównywać rosyjskiemu pociskowi Kindżał, stanowi ono oryginalne, amerykańskie rozwiązanie technologiczne.

Wreszcie, Stany Zjednoczone opracowują kilka nowych pocisków bazowania lądowego. Wśród nich znajduje się następca taktycznych pocisków balistycznych ATACMS – nowy pocisk, który jest już integrowany z systemami HIMARS oraz MLRS. Mowa o pocisku PrSM (Precision Strike Missile), opracowanym przez firmę Lockheed Martin, którego bazowy zasięg wynosi 500 km (w przyszłości ma on zostać zwiększony do 1000 km). Pocisk ten wykorzystuje inercyjny system nawigacji (INS), wspomagany danymi z nawigacji satelitarnej oraz własną głowicą naprowadzającą, służącą do precyzyjnego naprowadzania w końcowej fazie lotu. Jego kluczową zaletą jest możliwość odpalania z istniejących wyrzutni. Zanim jednak pociski PrSM staną się powszechnie dostępne, siły lądowe będą nadal polegać na kilku tysiącach pocisków ATACMS, których maksymalny zasięg wynosi 300 km i które mogą być wyposażone w różnorodne typy głowic bojowych – w tym amunicję kasetową oraz głowice odłamkowo-burzące.

Kolejnym systemem będącym na wyposażeniu Armii Stanów Zjednoczonych jest system rakietowy Typhon. Obecnie wojsko dysponuje około dwiema bateriami systemu Typhon. Ten nowy, mobilny system rakietowy bazowania lądowego umożliwia wystrzeliwanie pocisków manewrujących Tomahawk oraz hipersonicznych pocisków Standard Missile-6. Pociski Tomahawk wykorzystywane w tym systemie są identyczne jak ich odpowiedniki stosowane na okrętach, natomiast SM-6 jest konstrukcją unikalną – potrafi zwalczać zarówno cele naziemne, jak i powietrzne na dystansach do 500 km, osiągając prędkość przekraczającą 5 Machów. System Typhon przykuł uwagę podczas dyskusji dotyczących potencjalnych dostaw pocisków Tomahawk na Ukrainę w 2025 roku. Sugerowano wówczas, że w przypadku podjęcia decyzji politycznej o realizacji tych dostaw, wysłanie na Ukrainę baterii systemu Typhon stanowiłoby najbardziej bezpośrednie rozwiązanie. Na szczęście ten najnowocześniejszy system rakietowy nie został przekazany Ukrainie.

Na koniec warto wspomnieć o systemie rakietowym LRHW Dark Eagle, który jest obecnie przygotowywany do rozmieszczenia na terenie Stanów Zjednoczonych. Ten system bazowania lądowego wykorzystuje nowy pocisk balistyczny, zaprojektowany do przenoszenia niekonwencjonalnego ładunku: hipersonicznego szybowca Common-Hypersonic Glide Body (C-HGB), zdolnego do osiągania prędkości rzędu 17–20 Machów oraz zasięgu wynoszącego niemal 2800 km. Oczekuje się, że pełnoskalowe rozmieszczenie tego systemu rakietowego rozpocznie się jeszcze w tym roku, a plany przewidują jego szerokie wykorzystanie w Europie, Azji Południowo-Wschodniej oraz na Bliskim Wschodzie.

System ten charakteryzuje się wysoką mobilnością i może zostać błyskawicznie rozmieszczony w dowolnym miejscu. Jego głównym atutem jest imponująca prędkość oraz zdolność do wykonywania manewrów przeciwrakietowych. Czyni go to niemal niepowstrzymanym – lecz jakim kosztem? Program Dark Eagle stał się jedną z najkosztowniejszych inicjatyw rakietowych w historii USA – cena pojedynczego pocisku wynosi około 40 milionów dolarów. Jest to kwota znacznie przewyższająca koszty wspomnianych wcześniej systemów.

Rzuca to światło na przyczyny, dla których budżet Pentagonu na rok 2026 osiągnął rekordowy poziom, a według prognoz ma jeszcze wzrosnąć. Wdrożenie kilku nowych programów rakietowych ma rozpocząć się w 2026 roku, na co przeznaczono znaczne środki finansowe. Niemniej jednak pełna ocena wpływu wszystkich tych inicjatyw na siły strategiczne, morskie, powietrzne i lądowe nie będzie możliwa przed końcem bieżącej dekady.

Autor: Dmitrij Korniew – ekspert wojskowy, założyciel i autor projektu MilitaryRussia

Przetlumaczono przez translator Google

zrodlo:https://www.rt.com/news/639991-stars-stripes-and-missiles/